Kategori: Makaleler

Giriş: Yaş Sınırının Ötesinde Bir Toplumsal Düzen Okuması Toplumsal düzenin nasıl kurulduğu sorusu, yalnızca yasaların metinlerinde değil, gündelik hayatın en sıradan görünen alanlarında da yankılanır. “18 yaş altı sinemaya gidebilir mi?” sorusu ilk bakışta basit bir hukuki düzenleme gibi görünse de, güç ilişkilerinin nasıl işlediğini, hangi bedenlerin hangi kamusal alanlara hangi koşullarda dahil edildiğini ve hangi yaşların “yeterince bilinçli” sayıldığını tartışmaya açar. Bu tür bir soru, iktidarın yalnızca devlet aygıtında değil; kültürel üretimde, ebeveynlik pratiklerinde ve hatta sinema salonlarının kapısında bile dolaştığını hatırlatır. Sinemaya giriş yaşı meselesi, aslında bir toplumun gençliğe nasıl baktığını, onları nasıl bir “gelecek yurttaşı” olarak kurguladığını…

Sevgili okurlar, Bizimeticaret ekibi olarak bugün “Balonların havada kalması için ne yapmalı” konusunu sizlerle paylaşmaktan heyecan duyuyoruz. Balonların havada kalması için ne yapmalı? Gerçekten düşündüğümüzden daha karmaşık bir mesele Çocukken düğünlerde elime geçen her balonu kaçırmamak için ne kadar dikkatli olduğumu hatırlıyorum. İpini bileğine doladığım o kırmızı ya da mavi balonun gökyüzüne doğru yükselişi, sanki küçük bir mucize gibiydi. O zamanlar bunun sadece “içine gaz doldurmak” olduğunu sanıyordum. Ama yıllar geçip ekonomi okurken veri, yoğunluk, denge gibi kavramlarla haşır neşir oldukça fark ettim ki, balonların havada kalması için ne yapmalı sorusu aslında bayağı fizik, kimya ve hatta malzeme bilimiyle iç…

Ortalaması 72 Olan Ne Alır? Sayının Ötesinde Bir Psikolojik Okuma İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken en çok dikkatimi çeken şey, sayıların ve ölçümlerin zihinde taşıdığı duygusal yük oluyor. Bir not ortalaması, özellikle de 72 gibi “orta-üst” kabul edilen bir değer, yalnızca akademik bir veri değil; aynı zamanda kimlik algısını, gelecek beklentisini ve sosyal karşılaştırmaları tetikleyen çok katmanlı bir psikolojik sinyal haline geliyor. Bu yazıda “Ortalaması 72 olan ne alır?” sorusunu basit bir başarı hesaplaması olarak değil, bilişsel süreçler, duygusal tepkiler ve sosyal psikoloji çerçevesinde ele alacağım. Çünkü çoğu zaman mesele notun kendisi değil, o notun insan zihninde neye dönüştüğüdür. Bilişsel Psikoloji…

Aşağıdaki metin WordPress’te yayınlanabilecek şekilde hazırlanmıştır: Nefesin Hikâyesi: “Bronşçuklar’da Gaz Değişimi Gerçekleşir mi?” Sorusuna Antropolojik Bir Bakış Dünyanın farklı köşelerinde insanların yaşam biçimlerini, inançlarını ve gündelik alışkanlıklarını gözlemledikçe, insan bedenine ilişkin en temel biyolojik süreçlerin bile kültürel anlamlarla örüldüğünü fark ediyorum. İlk bakışta fen bilgisi derslerinde karşımıza çıkan “Bronşçuklar’da gaz değişimi gerçekleşir mi?” sorusu oldukça teknik görünebilir. Ancak biraz yakından bakıldığında, nefes alma, yaşamı sürdürme ve bedenin işleyişi gibi kavramların kültürler boyunca ne kadar farklı şekillerde yorumlandığı ortaya çıkar. Biyolojik açıdan bakıldığında cevap nettir: Bronşçuklar, havayı akciğerlerin derin bölgelerine taşıyan yapılardır ve gaz değişiminin büyük bölümü alveollerde gerçekleşir. Bronşçukların temel…

Alenen Hakaret Ön Ödemeye Tabi Mi? Hayatın İçinden Komik Bir Yolculuk Merhaba Bizimeticaret okurları! Bugün sizlerle “Alenen hakaret ön ödemeye tabi mi” konusunu ele alacağız. İzmir’de güneşin insana “Uyan, bugün de hayata gül!” dediği bir sabah, ben arkadaşlarımla kahvaltıda simit ve çay eşliğinde gırgır yaparken aklıma takıldı: Alenen hakaret ön ödemeye tabi mi? Soru kulağa ciddi geliyor, ama benim kafamda direkt sahne kuruldu: Bir kafede oturuyorum, yan masadaki iki kişi birbirine laf atıyor, ben ise kendi kendime “Bunu dava ederse hangimiz peşin ödeyeceğiz acaba?” diye düşünüyorum. Gündelik Hayatta Hakaretle Karşılaşmak Arkadaş ortamında hakaret genellikle espri kıvamında geçer, mesela geçen gün…

5555 Sayısının Siyaset Bilimi Bağlamında Okunması: Tekrar, İktidar ve Toplumsal Düzen İnsan topluluklarını anlamaya çalışan bir düşünce hattında sayılar yalnızca niceliksel göstergeler değildir; aynı zamanda düzenin nasıl kurulduğunu, tekrarın nasıl bir iktidar tekniğine dönüştüğünü ve anlamın nasıl üretildiğini gösteren sembolik yapılardır. “5555” gibi ardışık bir tekrar, ilk bakışta basit bir sayısal dizilim gibi görünse de, siyaset bilimi açısından okunduğunda güç ilişkilerinin ritmini, kurumların kendi kendini yeniden üretme kapasitesini ve modern toplumsal düzenin veri temelli karakterini anlamak için verimli bir metafor sunar. Bu çerçevede 5555, yalnızca bir sayı değil; tekrar eden iktidar biçimlerinin, döngüsel politik süreçlerin ve sürekli yeniden üretilen ideolojik…

Giriş: Yol, Düzen ve İnsan Davranışının Kültürel Katmanları Dünyanın farklı coğrafyalarında yollar yalnızca bir ulaşım hattı değildir; aynı zamanda toplumların düzen anlayışını, otoriteyle kurduğu ilişkiyi ve günlük yaşamın ritmini yansıtan kültürel sahnelerdir. Bir yerde trafik kuralları sıkı bir toplumsal disiplinin sembolüyken, başka bir yerde esnekliğin ve sözlü uzlaşının bir parçası olabilir. “32/3 trafik cezası araç men eder mi?” sorusu ilk bakışta teknik ve hukuki bir mesele gibi görünse de, daha geniş bir antropolojik çerçevede bu soru; düzen, ceza, hareket özgürlüğü ve toplumsal kontrolün nasıl anlamlandırıldığıyla ilgili derin bir kültürel tartışmaya dönüşür. Bu metin, farklı toplumlarda trafik kurallarının yalnızca yasal metinler…

Ders Kredisi Hesaplamasının Tarihsel Kökenleri ve Günümüzle Bağlantısı Geçmişi anlamak, bugünün eğitim sistemlerinde “ders kredisi” gibi sıradan görünen bir kavramın aslında uzun bir dönüşüm zincirinin ürünü olduğunu fark ettirir; bu farkındalık, eğitimde ölçme ve değerlendirme pratiklerinin neden bugün bu şekilde yapılandığını daha derin bir gözle görmeyi sağlar. Ders Kredisi Kavramının Doğuşu: Endüstriyel Çağ ve Ölçülebilir Eğitim Carnegie Birimi ve Modern Üniversitenin Standartlaşması 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başları, eğitim tarihinde “standartlaştırma” fikrinin yükseldiği bir dönemdir. ABD’de Andrew Carnegie Vakfı tarafından desteklenen “Carnegie Unit” sistemi, ders kredisi kavramının ilk kurumsal biçimlerinden biri olarak kabul edilir. Bu sistemde temel fikir oldukça…